شعار سایت رنگی- خانه ای می سازیم

"پروست چگونه مي تواند زندگي شما را دگرگون كند؟" از نگاه آلن دوباتن!

نوشته شده توسط عارفه آزرمی. Posted in مجموعه اتاق پذیرایی

11
+10
1

untitled
در كوچه پس كوچه هاي رمان پروست!

نمي دانم چرا ولي وقتي كتاب " پروست چگونه مي تواند زندگي شما را دگرگون كند" اثر دوباتن را مي خواندم در لحظات و شايد دقايقي وقتي از نگاه دوباتن پروست را مي ديدم، به ياد هنرمندي وطني مي افتادم! هنرمندي كه به واسطه ي نوع نگاهش شهروند زمين بود! خيلي ها در سرتاسر جهان مي شناختندش و تحت تاثيرش بودند و شايد به همين واسطه بود كه هنرش مثل پروست چندان مرز و ديوار نداشت!
دوباتن در تحليل رمان "در جستجوي زمان از دست رفته" ي پروست معتقد است، چيزهايي كه در اين رمان عريض و طويل مي تواند توجه ما را به خود جلب كند:

١) معمولا در خواندن يا ديدن، يا حتي شنيدنِ هرچيز در جستجوي خودمان هستيم! چون دلمان مي خواهد كه يك اثر هنري حقيقتا در زندگي ما موثر باشد و به درد بخورد، يعني در دل زندگي ما جايگاهي ویژه داشته باشد؛ و اگر اين ارتباط را نيابيم، شايد پس از مواجهه با آن اثر به خيالمان بيايد كه اصلاً  آن را نخوانديم، يا نديديم، يا نشنيديم، و اين نشان مي دهد كه ما در يك اثر هنري به دنبال خودمان مي گرديم!

مثلاً درون ما يك اتاق است، اتاقي ساكت و بدون هيچ صدا، بعد خودمان يا كسي يك راديوي چند موجه را داخل اتاق مي آورد، به محض روشن شدن راديو سكوت مي شكند و صدايي تازه فضاي اتاق را پر مي كند، حقيقتش اين است كه اين صداها و اين امواج راديويي در دل اتاق درون ما موجود بوده، ولي ما وسيله اي براي كشف اين طول موج و رمزگشاييش نداشتيم، اما به محض ورود اين وسيله ي تازه موج ها شناسايي و صداها بلند شدند! در اينجا مي توان دريافت كه طول موج سكوت تنها يكي از آن هزاران موج خروشان موجود در اتاق ما بوده و باقي را چون ما بي گيرنده بوديم، علي رغم وجودشان، نمي شنيديم! و اين است رمزگشايي وجود ما پس از ارتباط با اثري هنري.

٢) تعريف اثر هنري هم در اين كتاب، داستان خود را دارد! از نظر دوباتن در كتاب "در جستجوي زمان از دست رفته" كار يك اثر هنري به  زندگي بازگرداندن چيزي به ظاهر عادي است كه بر اثر بي توجهي و عادت و روزمره، مرده است! تاثير اثر هنري براي ما يعني زنده كردن جنبه هاي باارزش ليكن فراموش شده ي زندگي ما!
براي شناسايي اين فراموش شدگان و خلق يك شاهكار هنري، دوباتن دو پيشنهاد دارد:
الف) ريز بيني و توجه به جزئيات در زندگيمان
ب)  در درون خودمان نسبت به آنچه يك فرد حس مي كند، از طريق بازآفريني چيزي كه يك استاد يا هنرمند آن را احساس كرده آگاه شويم!

"در واقع در اين تلاش مجدانه (در آثار يك استاد) اين افكار ماست كه همزمان در كنار افكار آن استاد ظاهر مي شود."

IMG 4677

خواندن يك كتاب يا قرار گرفتن در معرض یک اثري هنري مثل نقاشي، تئاتر و ... به ما كمك مي كند تا بتوانيم درب معنوي وجودمان را بگشاييم و وارد خانه ي الهام بخش درونمان شويم، سپس با كمك اجزاي اين خانه و موارد بخش الف به آفرينش اثر هنري منحصر به فردمان، كه همانا شكل زندگي كردن خودمان است برسيم!

٣) دوباتن معتقد است مطول گويي پروست در رمان در جستجوي... كمك شاياني است براي بيشتر انديشيدن و توجه به جزئيات! او مي گويد:

" خيلي عجله نكنيم! مي تواند شعاري پروستي باشد."

توجه به جزئياتي كه ممكن است در گذر سريع ما از مقابل چيزها ناديده گرفته شود، مي تواند موجب مراقبه و مكاشفه اي در درون ما شود كه منجر به تولد انديشه يا چيزي شبيه آن مي شود! در واقع

" نشاطي كه از دوباره ديدن ناشي مي شود، كانون ادراك درماني پروست است كه آشكار مي كند تا چه حد نارضايتي ما مي تواند نتيجه ي درست نگاه نكردنمان به زندگيمان باشد و نه لزوما نقص ذاتي آن"

اگر روح چيزها، اشيا و اتفاقات در چيزي جاري شود، كم اهميت ترين و پيش پا افتاده ترين چيزها هم مي توانند باشكوه و دليلي بر ادامه ي زندگي باشند !

IMG 4676

٤)به نظر دوباتن يكي ديگر از راه هاي انديشيدن در رمان پروست توجه به سختي ها و دوست داشتن آن هاست!

"به زعم پروست وقتي دچار رنج و تالم هستيم كنجكاويمان كاملتر مي شود، رنج مي بريم پس فكر مي كنيم، و چنين مي كنيم زيرا فكر كردن كمكمان مي كند كه رنج كشيدن را در زمينه ي مساعد قرار دهيم، كمكمان مي كند آن را ريشه يابي كنيم، ابعادش را بسنجيم و با حضورش كنار بياييم"

در مقوله ي انديشيدن پروست يكسره منكر استفاده از تجربيات يا آگاهي ديگراني جز خود ماست، مي گويد:

"ما نمي توانيم خرد را بياموزيم، بايد آن را از طريق كشف و شهود شخصي دريابيم، كاري كه فقط خودمان از عهده بر مي آييم، و كسي نمي تواند ما را از آن معاف كند."

قصد او اين است كه ما مي توانيم اندوه را به تفكر تبديل كنيم...

"مهمترين صفت رنج بردن اين است كه امكاناتي براي هوشمندي و كنجكاوي خلاق فراهم مي آورد، امكاناتي كه ممكن است به راحتي طرد يا ناديده انگاشته شود."

5) در كنار بسياري از مسائل برشمرده در كتاب شايد آخرين تعريف مطرح شده در كتاب دوباتن كه مرا به ياد هنرمند وطني نام آشنایمان مي اندازد تعريف زيبايي از نگاه دوباتن در رمان پروست است! در تعريف او زيبايي هم مثل بسياري از چيزهاي ديگر توضيحي مطلق ندارد و بسته به نگاه فرد، شكل تجربياتش، نوع فرهنگش، برخوردش با جزئيات و ... متفاوت است؛ مهم اين است كه قوه ي زيبايي شناسيمان را چگونه پرورش مي دهيم؟ گاهي چشم ما پذيرنده ي اثري كلاسيك و فاخر است، زماني زيبايي را در مفهومي به ظاهر عوامانه مثل پاپ آرت تجربه مي كنیم، وقتي نگاهمان در جزئيات ما را به سمت بيرون كشيدن مفاهيمي زيبا و شادي بخش از دل رنج ها هدايت مي كند، يا ... تمامي اين موارد خوراكي است كه تفكر ما به عنوان زيبايي مي جَود و مهم اين است كه چه طعمي را برای ما به يادگار می گذارد!

در بسياري از آثار هنرمند وطنی ما یعنی "عباس كيارستمي" هم این تاكيد بر جزئيات، تعريف زيبايي شناسي با مختصات منحصر به فرد آثار خود او، و ارزش گذاري بر فرديت تماشاگر به عنوان مخاطب يك اثر هنري به خوبي مشهود است!
همين موارد و ارتباطات ريز و درشت ديگر بين كيارستمي و پروست از نگاه دوباتن ارزش اين كتاب را براي خواندن افزون تر مي كند! به هر حال كتاب "پروست چگونه مي تواند زندگي شما را دگرگون سازد"، با همه ي ويژگي هايش كتاب خوبي است، هم براي آن ها كه در جستجوي زمان از دست رفته را خوانده اند و مي خواهند بخوانند، و هم براي آنان كه تمايل و انگيزه اي براي خواندن این كتاب پروست ندارند.
به قول پروست

"جذابيت يك شهر به روش نگاه كردن به آن بستگي دارد!"

به اميد آنكه گشت و گذار در كوچه پس كوچه هاي ها كتاب دوباتن برای ما جذاب باشد!


عارفه آزرمی
شهریور 95

marcel-proust-611 600x560f.05839

افزودن نظر

رنگیهایی که در مورد این مطلب گفته اند

نظرات (1)

  • Mandan

    گزارش

    ممنون عارفه جان. حتما بايد بخونمش، به نظر خيلي جالب مياد :)

دیدنیها از دید تو

نمایش "کروماکی" در تماشاخانه ی "دا"

نمایش کروماکی در تماشاخانه ی دا ...

 قلقلك گوشه هاي كم تمركز!   بعض...

به بهانه ی سفر به سرزمین مجسمه های ...

به بهانه ی سفر به سرزمین مجس...

به بهانه ی "فروشنده" اصغر فرهادی

به بهانه ی فروشنده اصغر فرهادی...

گزارش يك انهدام! انهدام يعني ويران...

"پروست چگونه مي تواند زندگي شما را دگرگون كند؟" از نگاه آلن دوباتن!

پروست چگونه مي تواند زندگي شما را ...

در كوچه پس كوچه هاي رمان پروست! نم...

تازه های سرگذشت ابرها

داوود فتحعلی بیگی

داوود فتحعلی بیگی

دنیای آقای نمایش ایرانی! آدم هایی ...

علیرضا کوشک جلالی

علیرضا کوشک جلالی

علیرضا کوشک جلالی متولد ۱۳۳۷ در...

آرش دادگر

آرش دادگر

آرش دادگر در سال 1352 در شیراز ...

مرضیه برومند

مرضیه برومند

مرضیه برومند (زاده ۱۷ خرداد ۱۳۳۰ د...

ولگردی های اخیر

به بهانه سفر به سرزمین کوه های بلند، هورامان

به بهانه سفر به سرزمین کوه های بلند...

جایی فراسوی ابرها... اینجا بالاست،...

به بهانه ی سفر به سرزمین افق های بی انتها، زواره ی اصفهان

به بهانه ی سفر به سرزمین افق های بی...

ستاره های ساکن زمین! شنیده بود...

به بهانه ی سفر به سرزمین مجسمه های بی سر، یونان کهن...

به بهانه ی سفر به سرزمین مجسمه های ...

زیتون های پرنده! نمی دانم سرش را ک...

به بهانه ی سفر به کوه جنگل های ماسال...

به بهانه ی سفر به کوه جنگل های ماسا...

تونل شیشه ای مات! بازی خط و نقطه...